De ontluisterende advertorialjournalistiek van de Volkskrant

Vandaag (zaterdag 23 januari) loeigroot op de voorpagina van de Volkskrant: een enorm grijsgekleurd vlak, met daarin een vergeelde foto, een hoop tekst en de kop: ‘De Joodse collaborateurs‘. Belangrijk nieuws zeker, aangezien het zo’n beetje de helft van de voorpagina inneemt? Nou nee, niet echt. Of liever gezegd: totaal niet. Het “nieuws” is dat ene Sytze van der Zee een boek heeft geschreven en in dat boek staat dat “naoorlogse historici vergoelijkend hebben geschreven over joden die Duitsers hebben geholpen met het opsporen van onderduikers”. Oh. Fijn. Leuk nieuws voor het Historisch Nieuwsblad, het NIOD en de Anne Frank stichting, een aflevering van Andere Tijden of pagina 36 van de Volkskrant. Dat staat er dan ook doodleuk onder: “Zie verder pagina 36 van deze krant”. Ja, laat het maken van nieuws en het op de voorpagina plaatsen van kneiterharde scoops maar over aan de altijd objectieve, onafhankelijke en door en door betrouwbare Volkskrant, die steunbeer van onze democratie. Want het is natuurlijk ook groot nieuws dat ene Sytze van der Zee zoiets heeft ontdekt. Toch? Dan zal die andere “kwaliteitskrant”, NRC Handelsblad, het ook wel loeigroot op de voorpagina hebben afgedrukt. Nieuws is tenslotte nieuws weten we allemaal nietwaar? Even kijken dan maar.

Nope. Nog geen letter. Niet op de voorpagina, niet op pagina 36. Wel iets over voorheen zkh. prins Bernhard en zijn lidmaatschap van de SS, op de voorpagina en uitgebreid op pagina 2 maar niks over Sytze van der Zee en iets met joden die collaboreerden met Duitsers. Het staat zelfs niet op de website. Overigens ontbreekt het nieuws over voorheen zkh. prins Bernhard in de Volkskrant. Niet zo vreemd natuurlijk want de NRC komt met de conclusie dat het toenmalige oorlogskabinet al op de hoogte was van zkh. PB’s SS-verleden na een eigen onderzoek dus het is een NRC-scoopje. De Volkskrant kan hier maandag pas over berichten in haar papieren editie maar vermeldt het wel al netjes op haar website.

Het verschil is in ieder geval duidelijk: PCM-omvalvehikel Volkskrant heeft geen scoop maar geeft één van haar vrinden gratis advertentieruimte om zijn boekje te verkopen (en straks mag Sytze van der Zee daarom ook nog bij de Volkskrant-medewerkers van Pauw & Witteman aan tafel om zijn boekje verder te promoten) terwijl het zojuist door Derk Sauer aangeschafte NRC Handelsblad wel normaal eerlijk journalistiek werk verricht en met een eigen scoop doorkomt op de voorpagina. (Pikant detail: Sytze van der Zee heeft ooit nog een boekje geschreven over zijn verzet tegen de bezuinigingen en reorganisaties bij het Parool, destijds ook onderdeel van PCM, echte liefhebber van kwaliteitsjournalistiek als hij is.)

Vraag: is het erg dat de Volkskrant prutsnieuws als voorpaginanieuws presenteert en haar eigen vriendjes zo gratis advertentieruimte geeft? Nee, in principe niet. Een krant mag natuurlijk zelf bepalen wat er op de voorpagina komt, zelfs als dat in enorme ingekleurde kolommen met chocoladeletters gebeurt, maar als dat een krant is die keer op keer de mond vol heeft van “kwaliteitsjournalistiek”, zich wil verzetten tegen ongenuanceerde actiejournalisitiek als de Telegraaf en zelfs meent “de democratie op hoog niveau te houden en daarom beslist subsidie nodig heeft” dan is dat echt om te janken. Bovendien zou de salesafdeling moord en brand moeten schreeuwen over het weggeven van kostbare (dus voor de krant winstgevende) advertentieruimte en het verzieken van de markt voor advertenties van uitgeverijen. Elke uitgever wil wel dat zijn auteur op de voorpagina van de Volkskrant verschijnt. Maar bij een echt betrouwbare krant kan dat alleen tegen betaling (dat heet: advertentieruimte inkopen) of omdat een auteur serieus nieuws heeft gemaakt. Dus geen onzinnig geschiedenisnieuws waar zelfs Ad van Liempt nog van gaat gapen.

Yo, ombudsman, Van Thillo, Plasterk, Raad voor de Journalistiek en alle andere oudpapiertijgers, DOE hier eens wat aan! Het ging om onze democratie toch? Kwaliteitsjournalistiek enzo, heul belangrijk. Of zullen we voortaan maar zeggen dat de Volkskrant een tabloid is waar de scheiding tussen commercie en journalistiek ver te zoeken is? Een actiefolder waar elke auteur rijk kan worden door zich grondig bij de hoofdredactie in te likken? Prima natuurlijk. Dat scheelt ons straks meteen een mooie hoop subsidie…

Update: de Volkskrant levert commentaar: “Wij vinden dit nieuws en een goed verhaal“. Ja. Eigenlijk gewoon heel logisch.

Update 2: Hier, nog meer context.