Journalistiek studeren bij Fontys in Tilburg? Doe maar niet

“ De FHJ begint een vastgeroest instituut te worden en iedere student wordt er, voordat zijn carrière goed en wel begonnen is, door beïnvloed. Ik ben het namelijk beu om veelal linkse literatuur voorgeschoteld te krijgen, telkens de desinteresse van bepaalde docenten te negeren en colleges te krijgen over de werking van mosterdgas. Het ons-kent-ons-cultuurtje dat kenmerkend is voor de opleiding heeft zijn charme, maar is tegelijkertijd desastreus voor de ontwikkeling van een moderne journalist. Leuk hoor dat getwitter en gehyve tussen docent en student, maar ik heb liever professionele begeleiding en concrete tips over netwerken en freelancen. Laten we elkaar niet langer voor de gek houden: wij worden opgeleid voor de pure middelmaat in de journalistiek, uitschieters daargelaten. Kunnen we wel multiculturele filmpjes gaan maken op Festival Mundial, maar 75 procent van de studenten weet niet eens wie de minister van Integratie is. De arbeidsmarkt wordt overspoeld door incompetente journalisten, waardoor redacties huiveriger zijn geworden om mensen aan te nemen. Ik pleit dan ook voor zwaardere criteria in het eerste jaar. En laat de artistiekelingen met Palestinasjaals die ‘iets met schrijven’ hebben ook gelijk links liggen. Niet rechts. Links.

Bovenstaande column werd, al in december 2009, geschreven door een van de uitschieters op de Fontys Hogeschool van Journalistiek (FHJ) in Tilburg, student Bart Hoffman. Zelden heb ik een student zo duidelijk de vinger op de gevoelige plek zien leggen. Was ik baas van een krant geweest dan had ik hem direct een baan aangeboden. Toptalentje, met on-Nederlands grote kloten.

Sinds ik te gast was op de FHJ, en me kapotschrok van het niveau, ben ik enkele studenten en het nieuws over deze opleiding gaan volgen. De afgelopen paar maanden ben ik meerdere malen steil achterover geklapt van het ronduit boertige, provinciale, prutserige en bekrompen jaren ’80 niveau van deze school die zichzelf zonder schaamte een hbo-opleiding mag noemen.

Nou weet ik dat een gemiddelde hbo-opleiding in Nederland sowieso al te droevig voor woorden is (pabo iemand?), maar het niveau, de organisatie, het bestuur en de docenten van de FHJ overtreft mijn stoutste verwachtingen. Alles wat ik in het verleden heb gezegd over de School voor Journalistiek in Utrecht, neem ik terug: ik had Tilburg moeten zeggen in plaats van Utrecht. Sterker nog, als je toch moet kiezen tussen Tilburg en Utrecht, kies dan de laatste. Ook in Utrecht heersen de linkse babyboomers maar men is er in ieder geval modern en met de tijd meegegaan.

Ik zal even opsommen wat ik tot nu toe aan leed op de FHJ heb opgevangen of doorgekregen. Tot slot zult u de jammermail kunnen lezen die de in de hierboven benoemde kwoot directeur Wiel Schmetz (in de jaren tachtig in Nijmegen afgestudeerd als socioloog) direct na het uitkomen van de Hoger Onderwijs Keuzegids 2009, waarin de FHJ terecht op een zeer lage plek terechtkwam, naar al zijn studenten mailde.

- FHJ-docent Theo Dersjant intimideert zijn studenten openlijk op twitter. Alle studenten die niet aan zijn maatstaven voldoen, zo twittert hij, komen in “zijn boekje”. Wat dat boekje is? “Daar komen jullie vanzelf achter“. Oei! De ingebeelde macht van de oude journalistiek is nog altijd zeer groot.

- Een laatstejaars student vertelde me dat hij eigenlijk had willen afstuderen in de richting “internetjournalistiek”. Helaas was dit niet mogelijk: er waren geen docenten beschikbaar voor dit vak. Een zeker iemand was hiervoor benaderd, reageerde geïnteresseerd maar hoorde nooit meer iets. Toch roept de FHJ doodleuk dat ze “qua crossmedialiteit vooroploopt”.

- De desinteresse van sommige docenten is zo groot dat studenten daardoor besluiten op te stappen.

- Ik werd uitgenodigd door een studievereniging. Ik was de eerste gast die ze uitnodigden. Pas in 2009 kwam er namelijk iemand op het idee een studievereniging op te richten. Voel de betrokkenheid en passie.

- Nog afgezien van de extreme achterlopende vakken (een vak als “Kennis Van De Wereld” waarin gepoogd wordt “algemene ontwikkeling bij te brengen” is natuurlijk alleen toepasbaar op een wereldbeeld van voor 1970) zijn er veel klachten over de toetsen. Gelukkig reageert de directeur op twitter met de voor Nederlandse hbo’s zo kenmerkende nuance: “Niet zeuren, wij doen het goed”.

- Een student vertelde me dat hij, toen hij daar ging studeren, lid werd van de JOVD. Dat leverde hem sociale uitsluiting en een cordon sanitaire van zijn medestudenten op. Ik hoef ook vast niet te vertellen wat op de FHJ doorgaans als kwaliteitsmedia wordt gezien. Ook Theo Ploeg (neo-marxist, veganist, wereldverbeteraar, schrijft zure stukjes over zogenaamde “alternatieve” muziek) kennen ze daar als “een goed journalist”…

- Een andere docent blogt op zijn Hyves (!) doodleuk de frustraties over zijn studenten van zich af. Hij kan het niet verkroppen dat studenten van de FHJ zomaar openlijk “tendentieus en kwetsend” twitteren (stel je voor zeg dat ze een mening hebben). Daarom haalt hij de tweets maar uit de context en gooit hij ze online. Je zult toch les hebben van zo’n docent.

- De directeur van de FHJ heeft @baspaternotte geblokt op twitter. Al na één kritische uitspraak. So much voor “het vooroplopen in crossmedialiteit”. Lees ook de fijne objectieve voorliefde voor “meer multiculturele journalistiek” van deze directeur.

- “Ethiekdeskundige” Huub Evers (snor, heel erg babyboom) is “Lector Interculturaliteit en journalistieke kwaliteit” aan deze school. Een lector is een nep-wetenschapper die na een academische promotie vastloopt en zodoende op de niet- of fop-wetenschappelijk erkende hbo “onderzoek” mag doen. Lectoren op het hbo worden eigenlijk altijd uitgelachen door echte wetenschappers. Uiteraard is het journalistieke, ethische en vooral multiculturele wereldbeeld van Evers vrij eenvoudig: kwetsen mag niet, internet is een haatmachine en de multiculturele samenleving is ge-wel-dig waar journalisten verantwoordelijk voor zijn. Vandaar dat hij op de FHJ de nodige multiculturele projecten lanceert.

Volgt u overigens op twitter vooral @proleet, @nilsvanarnhem, @markhulstein, @bartnijman, @sannebrand, @reneerietkerken, @noradeut, @tomrey1, @remyw, @rik123, @debdebdeb en @paulvereijken (ik vergeet er vast een paar, gaarne melden in de comments) als u zelf ook wilt weten hoe droevig het nu écht gesteld is bij de FHJ in Tilburg.

Hieronder de jammerhuilbrief van de directeur aan zijn studenten. Let vooral op de laatste regels. Says it all:

“ Aan de studenten voltijd en deeltijd van Fontys Hogeschool Journalistiek

Beste student,

Woensdag publiceerde De Volkskrant een bericht over de nieuwe uitgave van de Keuzegids. FHJ wordt in het artikel genoemd als een van de slecht scorende opleidingen. Een vervelend bericht voor iedereen die zich bij de opleiding betrokken voelt.

Ik heb vandaag het rapport, waar wij in genoemd worden, gekregen en bestudeerd. En ik ben verbaasd en geïrriteerd. Niet omdat ik verwacht had dat wij bovenaan zouden staan. In tegendeel. We weten welke tekorten er zijn en waar de verbeteringen nodig zijn. We weten dat ook omdat een groot deel van de gegevens in het rapport al in 2007 is gepubliceerd. De Keuzegids heeft de cijfers nu opnieuw geschikt en dat heeft geleid tot een score die niet bij de FHJ hoort. Veel studenten en medewerkers hebben vandaag hetzelfde gezegd. En welk cijfer er ook staat: FHJ-studenten doen het goed op hun stages, afstudeerders zijn gewild (vorige week werden via FHJ vijf vacatures bij De Gelderlander aangeboden en drie bij het Eindhovens Dagblad en twee studenten die nog niet afgestudeerd zijn kregen een tweejarig contract bij het AD). Er zijn complimenten voor projecten (factcheckers is een uniek project met internationale aandacht dat bij ons in Tilburg is bedacht) Producten als het Faqblad worden door het werkveld geprezen. Een FHJ-student wint de RVU-radioprijs, een FHJ-student wint de scriptieprijs. Stagiaires bij de Volkskrant en NRC-Next gooien hoge ogen. NOS-Headlines is zo’n beetje bezit van FHJ. Gasten spreken hun bewondering uit over het Nieuwsbedrijf. GER maakt school. De Avid Montage-omgeving en het onderwijs dat daar wordt gegeven is een voorbeeld voor Hilversum zei onze oud student en nu nieuwslezeres Susanne Bosman twee weken geleden nog toen ze een masterclass kwam verzorgen. Het Brabants Dagblad wil projecten opzetten met de FHJ, omdat ze graag met onze studenten werken. Festival Mundial gunt FHJ elk jaar een internationale ervaringsplaats. En zo kan ik nog wel even door gaan.

Ja we scoren slecht op dit soort enquêtes en nee we zijn geen slechte school. In 2006 zijn we geaccrediteerd. Met Utrecht kwamen wij als beste opleiding uit de bus (lees het na op www.NVAO.nl) . Elk jaar zet de HBO-Raad via de HBO-Monitor een onderzoek uit onder afgestudeerden van de opleidingen journalistiek. In de vergelijking die dat onderzoek tussen de opleidingen maakt komt Tilburg er de laatste jaren op de meeste onderdelen beter uit dan de andere opleidingen. (Zie www.hbo-raad.nl).

Is de Keuzegidsuitslag dan niet juist? Voor een deel niet en voor een deel wel. Jullie laten je in enquêtes kritisch uit over de opleiding. Die kritiek is in de slechte score van de Keuzegids verwerkt. Jullie oordelen negatief over zaken rond organisatie, communicatie en toetsing. Dat staat. En we zijn niet de enige opleiding die daar kritisch op beoordeeld wordt. Ik ga daar ook niets aan afdingen. Daar moeten we aan werken.
Maar in deze Keuzegids wordt onze opleiding opeens ook aangemerkt als een opleiding die duurder is dan de andere opleidingen. En dat is een negatief kenmerk. Voor mij een raadsel waar dit vandaan komt. Alle opleidingen adviseren de aanschaf van een laptop en een harde schijf voor televisiestudenten; alle opleidingen werken met zelf aangeschafte harde schijven. En alle opleidingen vragen bijdrages bij internationale programma’s.
FHJ heeft met competentie zes een geoormerkt onderdeel in het bindend studieadvies opgenomen. Onze selectie is strenger dan die van de andere opleidingen journalistiek. Daardoor hebben wij meer uitval in het eerste jaar. Dat wordt in deze Keuzegids negatief gewaardeerd.
Maar mijn grootste irritatie zit bij de foute weging van de uitslag van onze accreditatie. In de Keuzegids wordt verwezen naar het oordeel van ‘experts’. Dat is in feite het oordeel in het accreditatierapport. Men heeft verkeerde cijfers gebruikt, waardoor het feit dat wij met Utrecht de best scorende opleiding waren, niet tot uitdrukking komt in het totaaloordeel. Ingewikkeld. Maar het moet wel gecorrigeerd worden. Nu zegt de keuzegids dat experts met lof spreken over de kwaliteit van de opleiding in Utrecht. Die zin hoort op basis van de gegevens ook voor FHJ in de Keuzegids te staan. Ik spreek daar de redactie van de Keuzegids op aan.

Wij horen niet op die plek in de Keuzegids waar we nu staan. Laat dat duidelijk zijn. Met wat meer trots en vertrouwen kunnen we daar vandaan komen. Ik vraag jullie om kritisch te blijven. Maar realiseer je ook wat je doet als je vragenlijsten over de opleiding invult.

Wiel Schmetz
directeur Fontys Hogeschool Journalistiek