Postuum Komrij-citaat: hoe de huidige Dichter des Vaderlands-verkiezing niet was wat hij wilde

Maar begin 2004 legde Komrij de functie van Dichter des Vaderlands onverwacht neer. Zijn abdicatiespeech was in bitter gedrenkt. Niemand heeft ooit begrepen waarom hij zo plotseling aftrad. Ik vroeg hem daarnaar. ‘Ik had er de pest over in dat, terwijl er vanuit maatschappelijk en politiek oogpunt alles aan werd gedaan om de functie een zinvolle invulling te geven, er tegelijkertijd in de literaire wereld alles aan werd gedaan om de functie zo minachtend mogelijk voor te stellen. Literaire collega’s en de kritiek reageerden alsof je je ziel aan de duivel verkocht had. Ze zeiden dat ik sinds het aanvaarden van die functie nooit meer een goed gedicht had geschreven of, sterker nog, dat ik eigenlijk mijn hele leven nog nooit één goed gedicht had geschreven. Er werd alles aan gedaan om mijn geloofwaardigheid zoveel mogelijk te ondermijnen. Daar kon ik niet tegen. Een zeker iemand in het noorden was op internet bezig alles zoveel mogelijk in een verdacht daglicht te stellen. Die hele interpretatie dat ik een notabel was die eindelijk was bezweken onder de eerbewijzen, vond ik verkeerd en ik kon er niet mee leven. Ik vond dat ik het los moest laten.’ Ik had altijd de indruk gehad dat er sprake was van een conflict met Poetry International, de organisatie die de functie van Dichter des Vaderlands had bedacht en tot op de dag van vandaag faciliteert. Maar dat was dus niet waar? ‘In die tijd zat daar iemand als Tatjana Daan, die dat voortreffelijk deed, en nog zo’n paar mensen die erachter stonden en er gevoel voor hadden. Van hen had ik alle steun. Maar Tatjana Daan ging weg en wat haar opvolger deed, weet ik niet. Er was geen contact meer. Ze hebben niets verkeerds gedaan, ze hebben helemaal niets gedaan.’ Ik vroeg hem wat hij vond van de recente procedure van de verkiezing van de derde Dichter des Vaderlands. ‘Ik heb destijds, tijdens mijn ambtsperiode, een grote vergissing begaan. Ik had het instituut Dichter des Vaderlands in een stichting moeten onderbrengen, waarbij een raad van wijze mannen, desnoods met adviezen van de eerste Dichter des Vaderlands, de nieuwe Dichter des Vaderlands zou aanwijzen. Het had onafhankelijk moeten worden van allerlei van subsidie en publieksgunst afhankelijke instituten die geen verantwoording hoeven af te leggen en die daardoor allerhande machinaties kunnen uitvoeren of althans verdenkingen van machinaties op zich kunnen laden. Het is onduidelijk wie er nu uiteindelijk aan de touwtjes van dat instituut trekt. Op deze manier geef je vrij baan aan allerlei rancunelijders en ratjes die overal samenzweringen in zien en die allerlei beschuldigingen kunnen gaan uiten over het hoofd van dichters en de poëzie heen. En dat is een heel onaangename situatie. En wat we helemaal niet moeten hebben is die halfslachtige knipoog naar het populisme. Dat je er mensen over laat oordelen die van toeten noch blazen weten. We moeten geen internetverkiezingen hebben. Ik ben voor een conclaaf en een schoorsteen waar witte rook uit komt. En voilà: dat is de nieuwe Dichter des Vaderlands. Take it or leave it.

Goh, “in het noorden was op internet bezig alles zoveel mogelijk in een verdacht daglicht te stellen”. Je verwacht het niet. Het zal toch geen psychotische dichter uit Groningen zijn? Een van die vele stalkende en hatende gesubsidieerde lasteraars die de Contrabas Online bevolken? Lees het hele verder prachtige verhaal van Ilja Pfeifer uit 2009 in NRC.